Cele i zadania projektu

Utrata walorów przyrodniczych, a w konsekwencji także gospodarczych Zatoki Puckiej była wielokrotnie diagnozowana przez naukowców. W wyniki dyskusji naukowców z samorządami prowadzonych pod auspicjami Komunalnego Związku Gmin (KZG) z siedzibą we Władysławowie, w 1998r. opracowano założenia działań na rzecz odtworzenia zasobów ryb w Zatoce Puckiej. Projekt pt. „Ryby dla Zatoki – program odtworzenia zasobów rybnych w Zatoce Puckiej” ostateczną formę przyjął 27 lipca 1998r.

Nadrzędnym celem projektu jest odtworzenie i utrzymanie naturalnej różnorodności ichtiofauny Zatoki Puckiej, a przez to przywrócenie znaczenia akwenu dla tradycyjnego rybołówstwa łodziowego i wędkarstwa rekreacyjnego. Służyć temu ma realizacja zadań obejmujących zarówno bezpośrednie działania wspierające populacje ryb Zatoki Puckiej jak i przedsięwzięcia osłonowe zapewniające ich utrwalenie.

Do działań bezpośrednich zaliczono zarybienia gatunkami stanowiącymi niegdyś podstawę lokalnego rybołówstwa: płocią, sieją i szczupakiem, utworzenie tarlisk dla ryb oraz redukcję zasobów ryb cierniowatych i babki byczej. Szczególny nacisk autorzy projektu położyli na pochodzenie materiału zarybieniowego uznano, że należy dążyć do odtworzenia lokalnych populacji ryb i używać do produkcji materiału zarybieniowego osobników odłowionych w Zatoce Puckiej. Założenie to realizowane jest m.in. poprzez wychów narybku siei i płoci w stawie hodowlanym należącym do KZG, zlokalizowanym na terenie oczyszczalni ścieków Spółki Wodno-Ściekowej w Swarzewie. Unikalną cechą stawu jest zasilanie wodą morską pobieraną z Zatoki Puckiej. Do karmienia narybku wykorzystywany jest zooplankton, który masowo rozwija się w stawie stabilizacyjnym oczyszczalni ścieków. Tarlaki płoci użyte do rozrodu odławiane są w Zatoce Puckiej, zaś narybek siei produkowany był z wylęgu pochodzącego z Zakładu Hodowli Ryb Łososiowatych Instytutu Rybactwa Śródlądowego. Bezpośredniego wsparcia wymaga także populacja szczupaka, jednak akcje zarybieniowe muszą być poprzedzone określeniem statusu genetycznego populacji występującej w Zatoce Puckiej.

Wobec ograniczonych możliwości korzystania przez ryby z naturalnego substratu do składania ikry, przewidziano potrzebę rozmieszczenia sztucznych tarlisk (krześlisk) w historycznych miejscach rozrodu odtwarzanych gatunków. Ikra, a także wylęg w Zatoce Puckiej podlegają jednak silnej presji ryb ciernikowatych (cierników i cierniczków), dla których stanowią cenne źródło pokarmu. Później natomiast wraz z babką byczą są dominującymi konkurentami narybku o pokarm. Dlatego też ograniczenie zasobów ryb ciernikowatych i babki byczej pozwoli na większą efektywność naturalnego rozrodu cennych gatunków ryb. Zmniejszenie presji tych gatunków uzyskany ma być uzyskane poprzez interwencyjne zarybienia drapieżnikami – pstrągiem tęczowym, sandaczem oraz szczupakiem.

Akcje zarybieniowe prowadzone nawet przez wiele lat nie przyniosą jednak trwałego efektu, jeżeli nie zostaną przywrócone warunki zapewniające naturalne podtrzymanie populacji odtwarzanych gatunków. Dlatego też program Ryby dla Zatoki obejmuje także działania osłonowe takie jak: poprawa warunków siedliskowych ryb, regulacje ochronne, monitoring i akcje informacyjne.

Siedliska są kluczowym elementem funkcjonowania gatunków w przyrodzie ich zachowanie w Zatoce Puckiej wymaga: ochrony roślinności zanurzonej i brzegowej, ograniczenia dopływu zanieczyszczeń stymulujących eutrofizację, zaprzestanie poboru piasku z dna Zatoki a także ochronę tarlisk w okresie rozrodu ryb przed uciążliwymi formami turystyki i rekreacji wodnej. Miejsca szczególnie cenne dla rozwoju ryb powinny zostać objęte ochroną prawną, zaś obecnie obowiązujące przepisy skutecznie egzekwowane – przede wszystkim należy dążyć do ograniczenia kłusownictwa i połowów nieraportowanych.

Kontrola zasobów ryb prowadzona będzie w celu uzupełnienia wiedzy o biologii odtwarzanych gatunków. Stanowić będzie także podstawę bieżącej oceny postępów projektu i korygowania poszczególnych zadań.

Ważnym elementem projektu jest komunikacja społeczna m.in. dialog z użytkownikami wód Zatoki Puckiej: rybakami, wędkarzami, żeglarzami. Założenia projektu i jego efekty będą upublicznione poprzez dystrybucję materiałów informacyjnych: ulotki, artykuły prasowe i relacje telewizyjne.